گزارش "کرمان‌امروز" از خطرات احتمالی النینو و لزوم آمادگی پیش از حادثه در استان کرمان؛
النینو در راه کرمان؛ آمادگی امروز یا پشیمانی فردا؟
- النینو برای کرمان رویدادی قطعی با پیامدهای نامعلوم است، اما عدم قطعیت پیش‌بینی توجیهی برای عدم آمادگی نیست. مردم باید گرد و غبار، بیمه کشاورزی، ذخیره آب و مسیر تخلیه را جدی بگیرند؛ مسئولان بر لایروبی مسیل‌ها، سامانه هشدار منطقه‌ای و آماده‌سازی لجستیکی تمرکز کنند؛ و کارشناسان پایش اقلیم محلی، کیفیت هوا و حقابه جازموریان را در دستور کار قرار دهند. امروز آماده شویم، فردا دیر است و...
گزارش: نرگس بامری
با توجه به موقعیت استان کرمان در حوضه مرکزی فلات ایران آنچه قطعی است این است که هر سناریویی که النینو برای کرمان رقم بزند، اعم از بارش همرفتی ناگهانی، خشکسالی تداوم‌یافته، یا نوسان شدید دما، همگی قابل پیشگیری یا قابل کم شدن هستند به شرط آنکه پیش از وقوع، آماده شده باشیم. این گزارش نه یک تحلیل اقلیمی، بلکه یک دستور کار عملیاتی برای مردم، مسئولان و کارشناسان است و خط اصلی آن بر پیشگیری متمرکز است، نه بر توصیف وضعیت فعلی النینو در جهان.
در بخش هشدار به مردم، ساکنان مناطق جنوبی و حاشیه جازموریان باید گرد و غبار را جدی بگیرند، زیرا بستر خشک تالاب جازموریان به کانون پایدار ریزگرد تبدیل شده و هنگام وزش باد و کاهش دید باید از منزل خارج نشوند، پنجره‌ها را ببندند و در صورت ضرورت از ماسک FFP2 یا N95 استفاده کنند و افراد دارای بیماری تنفسی، کودکان و سالمندان در اتاقی با هوای فیلترشده بمانند؛ همچنین ذخیره حداقل سه روز آب آشامیدنی بسته‌بندی‌شده برای هر نفر، شناخت مسیرهای تخلیه پیش از اعلام هشدار سیل و پرهیز مطلق از عبور با خودرو از میان آب جاری ضروری است. کشاورزان و دامداران باید بیمه محصول را جدی بگیرند و مهلت را از دست ندهند، زیرا پس از وقوع حادثه امکان پوشش بیمه‌ای وجود ندارد؛ نهاده‌های خود را برای حداقل یک فصل ذخیره کنند تا در صورت قطع راه‌های ارتباطی فعالیتشان متوقف نشود؛ سیل‌بندها و کانال‌های آبیاری مزرعه خود را پیش از بارش لایروبی و بازرسی کنند؛ و دام‌های خود را پیش از وقوع بحران در ارتفاعات پایین‌تر و مناطق امن‌تر مستقر کنند، چون در زمان هشدار امکان جابه‌جایی سریع دام وجود ندارد. شهرنشینان نیز باید آبگیرهای معابر و کانال‌های مقابل منزل خود را پاک کنند، اسناد مهم و دارو و مدارک را در کیسه ضدآب نگهداری کنند و شماره‌های اضطراری اورژانس ۱۱۵، هلال احمر ۱۱۲ و آتش‌نشانی ۱۲۵ را در دسترس داشته باشند.
در بخش هشدار به مسئولان، اولویت نخست لایروبی و بازرسی فوری زیرساخت‌های آبی است، زیرا سال‌ها خشکسالی باعث شده بسیاری از رودخانه‌ها، مسیل‌ها و کانال‌های دفع آب بدون نگهداری بمانند؛ لایروبی مسیل‌های شهری در کرمان، بم، جیرفت و کهنوج، بازرسی و ترمیم سیل‌بندهای آسیب‌دیده و آزادسازی حریم رودخانه‌ها از ساخت‌وساز غیرمجاز کم‌هزینه‌ترین و مؤثرترین سرمایه‌گذاری پیشگیرانه است. اولویت دوم تقویت سامانه هشدار زودهنگام منطقه‌ای است، چون استان کرمان بسیار پهناور است و شرایط اقلیمی شمال و جنوب آن کاملاً متفاوت است؛ استقرار ایستگاه‌های هیدرومتری و هواشناسی اضافی در مناطق پرخطر، فعال‌سازی سامانه هشدار پیامکی محلی به زبان ساده و قابل فهم برای همه و تعیین آستانه‌های مشخص برای تخلیه اجباری روستاهای در معرض خطر ضروری است. اولویت سوم آماده‌سازی لجستیکی و انسانی شامل ذخیره‌سازی اقلام امدادی در انبارهای شهرستانی پیش از فصل بحران، تعیین و تمرین مسیرهای امدادرسانی جایگزین برای زمانی که محورهای اصلی مسدود شوند و آموزش هماهنگی بین‌سازمانی میان هلال احمر، اورژانس، راهداری، جهاد کشاورزی و فرمانداری‌ها از طریق تمرین مشترک پیش از وقوع است. اولویت چهارم حفاظت از بخش کشاورزی از طریق تسریع پوشش بیمه‌ای با ترویج فعال نه انتظار برای مراجعه کشاورز، تخصیص اعتبار پیش‌بینی‌شده برای جبران خسارت و اعلام شفاف فرآیند دریافت آن، و آماده‌سازی برنامه تخصیص آب در سناریوی خشکسالی برای جلوگیری از درگیری محلی است.
در بخش هشدار به کارشناسان، پایش مستمر شاخص‌های اقلیمی منطقه‌ای فراتر از شاخص‌های جهانی النینو ضروری است، زیرا همبستگی ضعیف کرمان با ENSO به این معناست که تصمیم‌گیری صرف بر پایه شاخص Niño 3.4 ناکافی و حتی گمراه‌کننده است و کارشناسان باید فاز IOD، موقعیت MJO و الگوهای فشار محلی را نیز رصد کنند؛ همچنین پایش کیفیت هوا و سلامت عمومی از طریق اندازه‌گیری مستمر غلظت PM10 و PM2.5 در جنوب کرمان، تعیین آستانه‌های هشدار سلامت عمومی از پیش و انتشار عمومی و قابل فهم داده‌های گرد و غبار ضروری است.
