گزارش "کرمان‌امروز" از نخستین همایش ملی حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری و بررسی تاثیرات احتمالی آن؛
حکمرانی خردمندانه شهری؛ از شعار تا عمل
- نخستین همایش ملی حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری با هدف پیوند دانش دانشگاهی و مدیریت اجرایی در رفسنجان برگزار شد. از ۱۶۱ مقاله دریافتی، ۱۳۸ اثر پذیرفته شد. سخنرانان بر ضرورت هماهنگی حکمرانی با تحولات شهری و تدوین سند بلندمدت تأکید کردند. بااین‌حال، پرسش اصلی آن است که آیا دستاوردهای نظری به عمل راه می‌یابند یا به مانند بسیاری از همایش‌های دیگر در آرشیو همایش‌ها باقی می‌مانند؟ و...
گزارش: مهران تجلی
نخستین همایش ملی «حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری؛ هم‌افزایی راهبردی برندینگ و مدیریت شهری» با رویکردی مسئله‌محور و با هدف ایجاد پلی میان دستاوردهای نظری دانشگاهی و چالش‌های اجرایی مدیریت شهری، در دانشگاه ولیعصر(عج) رفسنجان برگزار شد. برگزاری چنین رویدادی که تلاش دارد فاصله میان دانشگاه و بدنه اجرایی را کاهش دهد، فی‌نفسه اقدامی ارزشمند است؛ اما پرسش اساسی اینجاست که آیا همایش‌های علمی در ایران به مسیر تحقق اهداف خود پایبند می‌مانند یا در چرخه تکرار و برگزاری آیین‌های اختتامیه گرفتار می‌شوند؟
شعبان الهی، دبیر علمی همایش، از حضور ۹۸ عضو هیئت علمی از دانشگاه‌های سراسر کشور، دریافت ۱۶۱ مقاله و پذیرش ۱۳۸ اثر خبر داد. از این تعداد، ۴۹ مقاله به صورت شفاهی و ۸۵ مقاله به شکل پوستر ارائه شدند. این آمار نشان‌دهنده استقبال جامعه دانشگاهی از موضوع حکمرانی شهری است. بااین‌حال، نکته قابل تأمل آن است که نسبت پذیرش به دریافت مقاله بیش از ۸۵ درصد است؛ نسبتی که می‌تواند نشانه‌ای از پایین‌بودن استانداردهای داوری یا تمایل به حداکثرسازی آمار ارائه باشد. پرسش انتقادی اینجاست: از میان ۱۳۸ مقاله پذیرفته‌شده، چه تعداد به راهکارهای عملیاتی و قابل اجرا در بدنه مدیریت شهری منتهی شده است؟
محمدرضا حافظ‌نیا، استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، در سخنان خود بر ضرورت هماهنگی نظام حکمرانی با تحولات فضای شهری تأکید کرد و هشدار داد که بی‌توجهی به این پویایی، زمینه‌ساز بحران خواهد شد. او بر لزوم تدوین سند بالادستی و برنامه بلندمدت برای شهرها و توجه به ظرفیت تحمل اکوسیستم شهری تأکید کرد. این نکات اگرچه دقیق و کارشناسی‌شده‌اند، اما در بستری بیان می‌شوند که سال‌هاست شهرهای ایران با فقدان یا بی‌اعتنایی به چنین اسنادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. مسئله اصلی، نبود دانش نیست؛ مسئله، شکاف میان دانش تولیدشده و اراده سیاسی برای اجرای آن است.
عنوان همایش بر «هم‌افزایی راهبردی برندینگ و مدیریت شهری» تأکید دارد. برندسازی شهری، در ادبیات جهانی، ابزاری برای جذب سرمایه، گردشگری و بهبود کیفیت زندگی است. اما در ایران، تجربه برندسازی شهری اغلب به تبلیغات سطحی و پروژه‌های نمایشی محدود شده است. بدون زیرساخت‌های مدیریتی شفاف، پاسخگویی نهادی و مشارکت واقعی شهروندان، برندسازی شهری می‌تواند به ابزاری برای پوشاندن ناکارآمدی‌ها تبدیل شود. همایش‌هایی از این دست باید بپذیرند که برندسازی بدون حکمرانی شفاف، سرابی بیش نیست.
دبیر علمی همایش پرسش اصلی را این‌گونه صورت‌بندی کرد: «چگونه می‌توان با تلفیق هنر برندسازی شهری و علم مدیریت شهری، مسیر توسعه پایدار را حکیمانه، سریع و اثرگذار هموارتر کرد؟» این پرسش، پرسشی درست و راهبردی است؛ اما پاسخ به آن نه در قالب مقالات و پنل‌ها، بلکه در میدان عمل و در تعامل مستمر با نهادهای اجرایی شکل می‌گیرد. تجربه همایش‌های مشابه در ایران نشان می‌دهد که بسیاری از آن‌ها پس از اختتامیه، به آرشیو می‌پیوندند و دستاوردهایشان در بهترین حالت به چند مقاله ژورنالی تقلیل می‌یابد.
تداوم این مسیر در قالب همایش‌های آینده، آن‌گونه که دبیر علمی وعده داده، تنها در صورتی ثمربخش خواهد بود که چند اصل رعایت شود: نخست، ایجاد سازوکاری برای پیگیری عملی مقالات برگزیده و تبدیل آن‌ها به پروژه‌های اجرایی در شهرداری‌ها؛ دوم، حضور فعال مدیران شهری در فرآیند داوری و انتخاب مقالات، نه فقط در آیین افتتاحیه و اختتامیه؛ سوم، انتشار عمومی و شفاف تمام مقالات و یافته‌ها به‌جای محدودکردن آن‌ها به مجموعه مقالات همایش؛ و چهارم، ارزیابی دوره‌ای اثرگذاری همایش بر سیاست‌گذاری شهری.
سخن آخر
برگزاری نخستین همایش ملی حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری را باید به فال نیک گرفت؛ چراکه نشان‌دهنده رشد آگاهی نسبت به ضرورت پیوند دانش و عمل در مدیریت شهری است. اما حکمرانی خردمندانه، پیش از آنکه یک مفهوم دانشگاهی باشد، یک تعهد عملی است. اگر این همایش‌ها نتوانند از چرخه تولید مقاله به چرخه تولید سیاست عمومی عبور کنند، تنها به آیین‌های سالانه‌ای تبدیل خواهند شد که هزینه‌بر اما کم‌اثرند.
تجلیل از سه برگزیده در آیین اختتامیه، اگرچه نمادین و ضروری است، اما معیار واقعی موفقیت این رویداد، تعداد پروژه‌هایی است که در سال‌های آینده در شهرهای ایران به ثمر می‌نشینند.
