گزارش «کرمان امروز» از معضلی به‌نام قاچاق سوخت که باید ریشه‌ای درمان شود؛
قاچاق سوخت؛ برخورد قهری یا درمان اقتصاد؟
- پلیس کرمان از توقیف ۱۱ هزار خودروی تغییر وضعیت و کشف ۸ میلیون لیتر سوخت قاچاق خبر داد. اما پرسش اصلی اینجاست که آیا برخورد قهری کافی است؟ کارشناسان معتقدند تا زمانی که بیکاری و فقر در مناطق شرق و جنوب کرمان حل نشود، قاچاق سوخت ادامه خواهد یافت. راهکار پایدار، ترکیب برخورد انتظامی با بهبود معیشت مردم آن منطقه است و...
گزارش: مهران تجلی
پلیس استان کرمان با توقیف بیش از ۱۱ هزار خودروی تغییر وضعیت و کشف ۸ میلیون لیتر سوخت قاچاق از ابتدای سال جاری، ضربه سنگینی به شبکه‌های قاچاق وارد کرده است که جای تقدیر دارد. اما پرسش اساسی اینجاست: آیا این برخورد قهری در بلندمدت فایده دارد یا باید ریشه‌های اقتصادی این پدیده را هدف گرفت؟
به گزارش خبرنگار ما، سرهنگ مهدی پورامینایی، جانشین فرمانده انتظامی استان کرمان، در جمع خبرنگاران از تداوم طرح‌های ارتقای امنیت اجتماعی با اولویت مقابله با خودروهای شوتی و تغییر وضعیت خبر داد و گفت: «این خودروها که اغلب در امر قاچاق سوخت، کالا و مواد مخدر فعالیت می‌کنند، به دلیل تغییرات فنی غیرمجاز، عامل بروز حوادث ناگوار جاده‌ای هستند»
وی افزود: «در طرح ضربتی اخیر که با مشارکت پلیس راه، قرارگاه ابوذر و رده‌های انتظامی اجرا شد، ضمن توقیف تعداد قابل‌توجهی خودرو، ۶۶ هزار لیتر سوخت قاچاق کشف شد. طبق مصوبات و دستورات قضایی، خودروهای متخلف تا ۶ ماه در توقیف خواهند ماند»
این مقام انتظامی با اشاره به آمار عملکرد پلیس از ابتدای سال تاکنون تصریح کرد: «در این بازه زمانی بیش از ۱۱ هزار خودروی تغییر وضعیت توقیف شده است که از این تعداد، ۳ هزار دستگاه به‌طور مستقیم در امر قاچاق سوخت فعالیت داشتند.» وی با تأکید بر نقش این خودروها در تصادفات جاده‌ای به‌ویژه در محورهای شرق و جنوب استان، از کشف ۸ میلیون لیتر فرآورده سوختی قاچاق از ابتدای سال خبر داد و خاطرنشان کرد: «پلیس با تمام توان در برابر مخلان امنیت ترافیکی و قاچاقچیان سوخت ایستادگی خواهد کرد»
توقیف ۱۱ هزار خودروی تغییر وضعیت در بازه چندماهه، بیانگر گستردگی این پدیده در استان کرمان است. خودروهایی که با مخازن اضافه، تعلیق تقویت‌شده و موتورهای پرقدرت غیرمجاز، نه تنها امنیت جاده‌ای را به خطر می‌اندازند، بلکه با قاچاق سوخت یارانه‌ای، ضربه‌ای مستقیم به اقتصاد ملی وارد می‌کنند. استان کرمان به دلیل هم‌مرزی با سیستان و بلوچستان و هرمزگان و قرار گرفتن در مسیر اصلی انتقال سوخت قاچاق، همواره یکی از کانون‌های اصلی این معضل بوده است.
در این میان، پرسشی جدی مطرح می‌شود: آیا توقیف خودرو، زندان و جریمه می‌تواند ریشه این پدیده را بخشکاند؟ تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که برخوردهای صرفاً انتظامی، هرچند ضروری و لازم، اما کافی نیستند. هر بار که یک خودرو توقیف می‌شود، خودروی دیگری جای آن را می‌گیرد، زیرا انگیزه اقتصادی پشت این فعالیت، بسیار قوی‌تر از ترس از مجازات است.
واقعیت این است که در بسیاری از مناطق شرق و جنوب کرمان، بیکاری و فقر، مردم را به سمت فعالیت‌های غیرقانونی سوق می‌دهد. جوانی که هیچ شغل رسمی با درآمد مکفی ندارد، وقتی می‌بیند با یک سفر قاچاق سوخت می‌تواند چند برابر حقوق ماهانه یک کارگر ساده درآمد داشته باشد، طبیعی است که به سمت این فعالیت جذب شود. بنابراین، تا زمانی که وضعیت اقتصادی این مناطق بهبود نیابد، هر طرح ضربتی، تنها مسکنی موقت خواهد بود.
کارشناسان معتقدند مقابله پایدار با پدیده خودروهای شوتی نیازمند رویکردی دووجهی است: از یک سو، برخورد قاطع و بازدارنده با شبکه‌های سازمان‌یافته قاچاق که سرمایه‌های ملی را تاراج می‌کنند، و از سوی دیگر، سرمایه‌گذاری جدی در اشتغال‌زایی و بهبود معیشت مرزنشینان و ساکنان مناطق محروم.
تجربه جهانی نشان داده است که در مبارزه با قاچاق، صرفاً اتکا به ابزارهای انتظامی و قضایی، بدون توجه به ریشه‌های اقتصادی و اجتماعی، محکوم به شکست است. کشورهایی که توانسته‌اند این معضل را مهار کنند، همواره در کنار برخورد با قاچاقچیان، برنامه‌های توسعه اقتصادی منطقه‌ای و ایجاد مشاغل جایگزین را در دستور کار قرار داده‌اند.
پلیس کرمان با اجرای طرح‌های ضربتی، گام مهمی در مسیر ارتقای امنیت ترافیکی و مقابله با قاچاق برداشته است و این اقدامات قطعاً ضروری است. اما باید پذیرفت که توقیف ۱۱ هزار خودرو و کشف ۸ میلیون لیتر سوخت، تنها بخشی از راه‌حل است. اگر دولت و مسئولان استانی به موازات این برخوردها، برنامه‌های جدی برای ایجاد اشتغال پایدار، توسعه زیرساخت‌ها و بهبود معیشت مردم مناطق محروم شرق و جنوب کرمان تدوین و اجرا نکنند، چرخه قاچاق همچنان ادامه خواهد یافت. مبارزه با قاچاق سوخت، پیش از آنکه یک جنگ انتظامی باشد، یک نبرد اقتصادی و اجتماعی است که بدون توجه به ریشه‌های آن، پیروزی پایدار در آن ممکن نخواهد بود.
