گزارش «کرمان امروز» از نشست ستاد عالی پسته کشور با حضور رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس و معاون وزیر جهاد کشاورزی در کرمان؛
وعده‌های روی کاغذ و زخم‌های کهنه بر پیکر پسته استان
- نشست ستاد عالی پسته کشور در کرمان با وعده تخصیص ۸۰ همت برای آبخیزداری و رفع ناترازی برق کشاورزی برگزار شد؛ بودجه‌ای که به اعتراف مسئولان هنوز عملیاتی نشده است. گزارش با نگاهی انتقادی، فاصله میان سخنان مسئولان درباره امنیت غذایی و اقدام عملی را به چالش می‌کشد و هشدار می‌دهد که تکرار چرخه «نشست، وعده، فراموشی» پسته‌کاران را با باغ‌های تشنه و بازارهای از دست‌رفته تنها می‌گذارد و...
گزارش: جواد شاه حسینی
صنعت پسته ایران، این محصول استراتژیک که روزگاری بیرقیب در بازارهای جهانی بود، امروز با بحرانی چندوجهی دست‌وپنجه نرم می‌کند. خشکسالی‌های پی‌درپی، فرسودگی زیرساخت‌های آبی، تحریم‌ها و رقابت سنگین رقبایی چون آمریکا و ترکیه، سهم ایران را در بازار جهانی به‌شدت کاهش داده است. در چنین شرایطی، برگزاری نشست‌هایی چون ستاد عالی پسته کشور، اگرچه نشان از توجه مسئولان دارد، اما تجربه سال‌های گذشته نشان داده که خروجی این جلسات اغلب به بیانیه‌های امیدبخش و وعده‌های تکراری محدود شده است.
محمدجواد عسکری در این نشست با اشاره به تخصیص ۴۰ همت برای طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری و ۴۰ همت برای رفع ناترازی برق چاه‌های کشاورزی در بودجه سال ۱۴۰۵، صریحاً اذعان کرد که این اعتبارات «هنوز عملیاتی نشده است». این جمله، به‌خودی‌خود گویای عمق مشکل است: بودجه‌ای که قرار بود نجات‌بخش کشاورزی کرمان باشد، در پیچ‌وخم بوروکراسی و عدم پیگیری، همچنان در حد یک عدد روی کاغذ باقی مانده است. اگر قرار است امنیت غذایی با امنیت ملی گره بخورد، پس چرا تخصیص اعتبارات به مرحله اجرا نمی‌رسد؟
انتقاد اصلی به این نشست، نه در محتوای سخنان بلکه در فاصله میان گفتار و عمل نهفته است. رئیس کمیسیون کشاورزی از پیگیری اصلاح مواد ۲۷ و ۲۸ قانون توزیع عادلانه آب، رفع تعهد ارزی، بیمه محصولات و به‌کارگیری پنل‌های خورشیدی خبر می‌دهد؛ اما این موضوعات سال‌هاست که در دستور کار مجالس مختلف قرار داشته و هر بار به دلایلی نامعلوم، نیمه‌تمام رها شده است. پسته‌کاران کرمانی که این روزها با ترمینال‌های ضبط پسته و باغ‌های تشنه دست‌وپنجه نرم می‌کنند، به‌جای شنیدن وعده‌های جدید، نیازمند اقدام عملی هستند.
نکته دیگر، نگاه «پایلوت» به استان کرمان است. عسکری اولویت کمیسیون را اجرای تأمین آب و برق کشاورزی به‌صورت پایلوت در کرمان عنوان کرده است. این رویکرد اگرچه در ظاهر منطقی به نظر می‌رسد، اما این پرسش را مطرح می‌کند که چرا استان‌هایی که سال‌هاست با بحران آب مواجه‌اند، باید منتظر بمانند تا یک طرح آزمایشی در کرمان به نتیجه برسد؟ آیا زمان برای کشاورزی ایران، به‌ویژه در حوزه پسته، به‌قدری هست که پایلوت‌های چندساله را یکی‌یکی آزمود؟
از سوی دیگر، رفع تعهد ارزی محصولات کشاورزی یکی از مهم‌ترین موانع صادرات پسته است. صادرکنندگان پسته سال‌هاست از این سیاست گلایه دارند که آن‌ها را مجبور می‌کند ارز حاصل از صادرات را با نرخ‌های غیرواقعی تسویه کنند، در حالی که هزینه‌های تولید و بسته‌بندی با نرخ آزاد محاسبه می‌شود. وعده پیگیری این موضوع، اگر به تغییر واقعی در سیاست‌های ارزی منجر نشود، صرفاً یک مسکن موقت است.
بازدید اعضای ستاد عالی پسته از باغات و ترمینال‌های ضبط پسته کرمان، اگرچه اقدامی مثبت برای درک میدانی مشکلات است، اما تجربه نشان داده که این بازدیدها بدون پیگیری مستمر و نظارت بر اجرای مصوبات، به عکس یادگاری تبدیل می‌شود. چالش‌های صنعت پسته، از کاهش تولید ناشی از خشکسالی تا مشکلات بسته‌بندی و حمل‌ونقل، نیازمند یک برنامه جامع و زمان‌بندی‌شده است، نه جلسات مقطعی.
در پایان، باید پرسید چرا با وجود شناخت دقیق مشکلات، همچنان شاهد تکرار چرخه «نشست، وعده، فراموشی» هستیم؟ امنیت غذایی که عسکری آن را با امنیت ملی گره‌خورده می‌داند، نیازمند عزمی ملی و فرابخشی است. پسته ایران نه فقط یک محصول کشاورزی، بلکه بخشی از هویت اقتصادی و فرهنگی کشور است. اگر مسئولان به‌جای وعده‌های ۸۰ همتی که هنوز عملیاتی نشده، بر اجرای همان بودجه‌های موجود و رفع موانع قانونی متمرکز شوند، شاید بتوان امیدوار بود که طلای سبز ایران دوباره در بازارهای جهانی بدرخشد. در غیر این صورت، نشست‌های بعدی نیز تنها به تکرار همان حرف‌های تکراری خواهند گذشت و پسته‌کاران همچنان با باغ‌های تشنه و بازارهای از دست‌رفته، تنها خواهند ماند.
