گزارش «کرمان امروز» از تکرار حوادث منجر به فوتی در معادن استان و لزوم نظارت ویژه در این‌باره؛
ضعف نظارت و مرگ‌های تکراری در معادن
- روز جمعه یک کارگر معدن روباز شرکت زغال‌سنگ کوهبنان در کرمان پس از وقوع حادثه در حین کار جان باخت. دادستان کوهبنان از ارجاع پرونده به بازرسان اداره کار و پیگیری قضایی خبر داد. این حادثه در حالی رخ می‌دهد که استان کرمان هر چند ماه شاهد مرگ کارگران معادن به دلیل ضعف ایمنی و نظارت ناکافی است و متاسفانه در استان کرمان عزمی برای ارتفاع این ضعف وجود ندارد و...
گزارش: مهران تجلی
صادق کاظمی، رئیس حوزه قضائی شهرستان کوهبنان، روز جمعه در جمع خبرنگاران از وقوع حادثه‌ای در معدن روباز شرکت زغال‌سنگ این شهرستان خبر داد که به جان باختن یکی از کارگران منجر شد. به گفته وی، بلافاصله پس از دریافت گزارش، دستورات قضایی اولیه صادر و موضوع برای بررسی دقیق در دستور کار قرار گرفت.
کاظمی با ابراز تأسف از این حادثه و تسلیت به خانواده جانباخته و جامعه کارگری، اعلام کرد که بازرسان اداره کار به‌عنوان کارشناسان ذی‌صلاح مأمور شده‌اند تا با حضور در محل، علت دقیق وقوع حادثه را مورد بررسی فنی قرار دهند و هرگونه قصور، کوتاهی یا نقص ایمنی احتمالی را شناسایی کنند.
بر اساس گزارش‌های اولیه، بعدازظهر پنجشنبه گذشته یکی از کارگران معدن روباز اصلی شرکت زغال‌سنگ کوهبنان در حین کار دچار حادثه شد و به بیمارستان شهرستان زرند اعزام شد، اما ساعاتی بعد جان باخت. هنوز علت اصلی مرگ این کارگر مشخص و اعلام نشده و در دست بررسی است. این در حالی است که به نظر می‌رسد رسانه‌ها و افکار عمومی هنوز از جزئیات دقیق حادثه، از جمله نوع فعالیت کارگر در لحظه وقوع حادثه و شرایط ایمنی محل کار، اطلاعات کافی در اختیار ندارند.
این حادثه در حالی رخ می‌دهد که استان کرمان در ماه‌های اخیر شاهد زنجیره‌ای از حوادث مرگبار در معادن بوده است. تنها در شهریور ماه امسال، واژگونی اتوبوس حامل کارگران معدن زغال‌سنگ «همکار» در محور کوهبنان-راور منجر به جان باختن یک کارگر با ۱۷ سال سابقه کار شد. پیش از آن نیز در مهرماه ۱۴۰۴، یک کارگر در معدن زغال‌سنگ «چشمه پودنه» کوهبنان جان خود را از دست داد؛ حادثه‌ای که منابع کارگری علت آن را «رعایت نشدن نکات ایمنی» عنوان کردند.
آمارها نیز عمق فاجعه را نشان می‌دهد: از ۶۰۲۵ معدن فعال کشور در سال ۱۴۰۱، تنها ۲۳ درصد دارای واحد ایمنی و بهداشت بودند. در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ نیز بیش از ۲۰ حادثه کاری مرگبار جان دست‌کم ۲۴ کارگر را گرفت.
اما چرا این بار متفاوت است؟
نکته قابل تأمل در حادثه اخیر، وقوع آن در معدن روباز است. غالب حوادث مرگبار معادن در ایران در معادن زیرزمینی و تونل‌دار (کارگاه‌های استخراج سنتی) رخ می‌دهد، جایی که ریزش تونل، تجمع گاز متان و فرسودگی تجهیزات، کارگران را در تاریکی زیر زمین به کام مرگ می‌کشد. وقوع حادثه مرگبار در یک معدن روباز – که ذاتاً به‌دلیل فقدان فضای محبوس و تهویه‌های پیچیده، به لحاظ ایمنی ساده‌تر و کم‌خطرتر تلقی می‌شود – نشانه‌ای نگران‌کننده از فراگیر شدن بحران ایمنی در معادن استان کرمان است.
اگر حتی در معدنی روباز – جایی که نظارت چشمی آسان‌تر و خطرات محیطی کمتر است – کارگر جان می‌بازد، این پرسش جدی مطرح می‌شود که در تونل‌های تاریک و عمیق زیرزمینی چه می‌گذرد؟ این حادثه ثابت می‌کند که ضعف ایمنی دیگر محدود به یک نوع خاص از معدن نیست؛ بلکه به الگویی عادی تبدیل شده است.
مقام قضایی کوهبنان تأکید کرده که «هیچ‌گونه سهل‌انگاری در حوزه ایمنی قابل اغماض نیست» و دستگاه قضایی پس از دریافت نظریه کارشناسی، اقدامات قانونی مقتضی را انجام خواهد داد. اما این وعده‌ها برای اصحاب رسانه و مردم کرمان آشنا و تکراری است. پس از هر حادثه، مسئولان از «برخورد جدی» و «پیگیری ویژه» می‌گویند؛ اما چند ماه بعد، خبر حادثه‌ای دیگر در معدنی دیگر، بار دیگر این چرخه را تکرار می‌کند.
سؤال اصلی این است: چرا سیستم نظارتی پیش از وقوع حادثه وارد عمل نمی‌شود؟ چرا بازرسی‌ها به‌جای حضور میدانی و بدون اغماض در تونل‌ها و کارگاه‌های استخراج، به بازدیدهای تشریفاتی و کاغذبازی اداری محدود شده است؟ وقتی تنها ۲۳ درصد معادن کشور واحد ایمنی دارند، انتظار اینکه کارفرمایان خودشان به‌طور داوطلبانه استانداردها را رعایت کنند، انتظاری بیهوده است.
هر حادثه مرگبار در معادن کرمان، یک خانواده را بی‌سرپرست می‌کند و به جامعه کارگری استان زخمی تازه می‌زند. اما آنچه این فاجعه را تحمل‌ناپذیرتر می‌کند، تکرار آن است. اگر قرار است سیستم نظارتی سخت‌گیرانه‌تر عمل کند، این تغییر باید از حالا و از همین پرونده کوهبنان آغاز شود – نه با وعده، بلکه با بازرسی‌های میدانی، جریمه‌های بازدارنده و برخورد قضایی با مدیرانی که ایمنی کارگران را به حاشیه می‌رانند. جان کارگران معدن، در میان انبوه وعده‌ها و کمیته‌ها، نباید به آماری تکراری در گزارش‌های سالانه تبدیل شود.
